سيد حسين مدرسى طباطبائى ( گردآورى )

79

قم نامه ( مجموعه مقالات ومتون درباره قم ) ( فارسى )

اكثر آنها از اهل فضل و تقوى و اصحاب علماى شرعند . برخى داخل اعيان و كدخدايان ولايت بوده‌اند . كسب آنها زرعت و از ضياع و عقار خود گذران مىنموده‌اند . اجماع اين سادات به واسطهء قدمت ايشان بيشتر از ديگران است . طايفهء بيگدلى از سكنهء شهر قم . صاحب ضياع و عقارند چنان‌كه قريب ثلث مزروعى و خمس باغات قم ملك ايشان است . اعيان و كدخدايان شهرند بعضى از آنها كارگزار امور حكومتى و بعضى مباشر امور ديوانى هستند و قليلى خود را در سلك فضلاء كشيده‌اند . آنچه از نسب آنها معلوم مىشود « بيگدلى » يعنى بزرگ زبان ، خود را از اولاد ترك بن يافث بن نوح مىدانند و در اردوى امير تيمور گوركان صاحب مناصب جليل بودند . اكثر اوقات در حدود روم به‌سر مىبرده‌اند به طريقهء مأموريت . بعد از انقراض دولت گوركانيه در اصفهان توطن جسته مناصب ارجمند در دولت صفويه داشته‌اند . بعد از فتنهء افغان از اصفهان خارج شده كاشان را محل مأمن خود قرار دادند . به واسطهء زلزله كه در كاشان اتفاق افتاد جمعى از آنها هلاك شدند . بعد چندى از آنها كه حاجى لطف على بيك آذر تخلص صاحب تذكرهء آتشكده از آنهاست در دولت كريم خان زند قم را محل مأواى خود ساختند . چون خرابى قم قريب به فتنهء افغان بود درست دائر نشده بود به فكر آبادى و فراهم آوردن ضياع و عقار افتادند و به احكام شرع انور مواصلت نموده ، اغلب املاك قم را به حيطهء تصرف درآوردند . بعضى از اقارب آنها در دهات مزلقان ساوه خانه دارند . بعضى از ايل بيگدلى در اردبيل و خوار ورامين هستند . عدد اناث و ذكور بيگدلى قم از اين قرار است : ذكور : 60 نفر ( بزرگ : 30 نفر - كوچك : 30 نفر )